Cement is een van de meest gebruikte bouwmaterialen ter wereld. Van een klein tuinmuurtje tot een grote betonnen brug: zonder dit grijze poeder zou er weinig overeind blijven staan. Toch weten de meeste mensen maar weinig over wat het precies is, hoe het werkt en wanneer je welk type nodig hebt. Dat is jammer, want de juiste keuze maakt het verschil tussen een klus die jaren meegaat en een die na een winter al begint te scheuren.
Wat cement precies is en hoe het werkt
Cement is een fijn gemalen poeder dat bestaat uit een mengsel van kalk, klei en andere mineralen. Dit mengsel wordt verhit in een grote oven op een temperatuur van zo’n 1450 graden Celsius. Wat overblijft is een harde klomp, die daarna fijngemalen wordt tot het poeder dat wij kennen. Zodra je water toevoegt, begint een chemische reactie. Het poeder bindt zich samen en wordt hard. Dit proces heet hydratatie. Interessant is dat deze reactie niet stopt na het drogen: het materiaal wordt de eerste weken na het storten steeds sterker. Portlandcement is de meest gebruikte soort wereldwijd. De naam klinkt Engels, maar de uitvinding dateert uit de negentiende eeuw en is vernoemd naar de Engelse kalksteen van het eiland Portland, waarop de gemengde massa leek.
De verschillende soorten en waarvoor je ze gebruikt
Niet elk type bindmiddel is geschikt voor elke klus. Zandcement is een kant-en-klaar mengsel van zand en het bindende poeder zelf. Dit gebruik je voor het metselen van stenen, het voegen van tegels of het repareren van een vloer. Voor werkzaamheden buitenshuis, zoals het aanleggen van bestrating of een oprit, heb je een mengsel nodig dat bestand is tegen vorst en vocht. Snelcement is weer een andere variant: dit verhardt binnen enkele minuten en is handig als je snel een gat of scheur wil opvullen. Wit cement bestaat ook en wordt veel gebruikt voor decoratieve toepassingen, zoals het voegen van lichte tegels waarbij je geen grijze randen wilt zien. De keuze hangt dus sterk af van wat je gaat doen en in welke omgeving.
Hoe je cement op de juiste manier verwerkt
Een goede verwerking begint bij de juiste verhouding van poeder en water. Gebruik je te veel water, dan wordt het mengsel zwak en kunnen er scheuren ontstaan. Gebruik je te weinig, dan is het spul nauwelijks te verwerken. De verhouding staat op de verpakking en het loont om die aanwijzingen serieus te nemen. Meng het poeder altijd in een schone emmer of bak en voeg het water geleidelijk toe terwijl je roert. Een bouwmixer maakt dit makkelijker en geeft een gelijkmatiger resultaat dan met de hand roeren. Laat het mengsel na het aanbrengen rustig uitharden en bescherm het de eerste dagen tegen direct zonlicht, wind of vrieskou. Die omstandigheden zorgen ervoor dat het water te snel verdampt of bevriest, wat ten koste gaat van de sterkte.
Veiligheid en bewaring waar je rekening mee moet houden
Werken met dit bouwmateriaal brengt een paar risico’s mee die mensen regelmatig onderschatten. Het poeder is sterk alkalisch en kan bij langdurig contact de huid ernstig irriteren of zelfs chemische brandwonden veroorzaken. Draag daarom altijd handschoenen en beschermende kleding. Stofdeeltjes zijn schadelijk voor de longs, dus werk je binnen of in een slecht geventileerde ruimte, gebruik dan een stofmasker. Bewaar een ongeopende zak op een droge plek, want vocht in de lucht is genoeg om het poeder al gedeeltelijk te laten uitharden. Een geopende zak kun je het beste goed afsluiten en binnen enkele weken gebruiken. Na verloop van tijd verliest het zijn bindende werking en geeft het een minder stevig resultaat.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen cement en beton?
Cement is het bindende poeder dat als grondstof dient. Beton is het eindproduct dat ontstaat wanneer je cement mengt met water, zand en grind. Cement is dus een onderdeel van beton, maar niet hetzelfde.
Hoe lang duurt het voordat cement volledig is uitgehard?
Cement is na ongeveer 24 tot 48 uur stevig genoeg om licht te belasten. De volledige sterkte wordt pas na 28 dagen bereikt. In die periode is het belangrijk om het mengsel te beschermen tegen extreme kou of hitte.
Kan ik cement gebruiken om een tegel binnen te plakken?
Voor het plakken van tegels op een binnenmuur of vloer gebruik je beter tegellijm of een speciale tegelmortel. Gewoon cement zonder toevoeging hecht minder goed aan gladde oppervlakken en kan loslaten.
Hoeveel cement heb ik nodig voor een klus?
De benodigde hoeveelheid hangt af van de dikte en het oppervlak. Voor een cementlaag van 1 centimeter dik op 1 vierkante meter heb je gemiddeld zo’n 13 kilogram zandcement nodig. Veel leveranciers bieden online rekentools aan waarmee je dit kunt berekenen.